AI có thay thế người làm Nhân sự không

Câu này tôi được hỏi trong hầu hết các buổi tôi đứng lớp, và người hỏi thường hỏi bằng giọng nửa đùa. Nhưng ánh mắt thì không đùa. Tôi trả lời từ chỗ của một người đang làm Giám đốc Nhân sự và dùng AI mỗi ngày trong chính công việc đó, không phải từ chỗ người đứng ngoài đoán vào.

1. Câu trả lời ngắn

Không thay thế nghề. Nhưng thay thế một phần lớn công việc trong nghề. Và đó là hai chuyện khác nhau mà người ta hay gộp làm một rồi hoảng.

2. Phần việc AI làm được, làm tốt, và làm ngay

Tôi liệt kê đúng những thứ tôi đã tự tay kiểm chứng, không phải nghe nói.

Đọc và đối chiếu văn bản dài. Một bộ quy chế vài chục trang, một bộ hồ sơ pháp lý, một tập tài liệu tham khảo. Việc mà trước đây bạn phải đọc cả buổi để trả lời sếp đúng một câu hỏi.

Soi dữ liệu ở quy mô mà người không soi nổi. Rà bảng công bảng lương tới từng người từng ngày thay vì chỉ so tổng. Không phải vì máy thông minh hơn bạn, mà vì máy không mệt và không bỏ sót vì chán.

Dựng khung cho những thứ có cấu trúc. Quy trình, biểu mẫu, bộ câu hỏi phỏng vấn theo vị trí, khung đánh giá. AI dựng khung rất nhanh, còn việc chỉnh cho khớp thực tế đơn vị thì vẫn là của bạn.

Viết những thứ phải chỉn chu vì mang tên công ty. Đây là chỗ tôi dùng nhiều nhất và cũng là chỗ tôi thấy khác biệt rõ nhất.

3. Phần việc AI không làm được, và còn lâu mới làm được

Ngồi vào bàn và bảo vệ một đề xuất tới cùng. Đây là phần nặng nhất của nghề và không công cụ nào gánh thay. Khi cần đề xuất một chính sách, một mức đãi ngộ, một thay đổi ảnh hưởng tới hàng trăm con người, người làm Nhân sự phải chuẩn bị lập luận, phải hiểu cả bài toán tài chính lẫn bài toán con người, và phải đủ bản lĩnh bảo vệ đề xuất của mình. AI soạn được tài liệu cho buổi họp đó. Nó không ngồi vào ghế đó thay bạn.

Đứng giữa hai bên mà vẫn công bằng với cả hai. Trước mặt người lao động thì giải thích để họ hiểu bài toán của tổ chức. Trước mặt ban lãnh đạo thì trình bày để thấy rõ nỗ lực của đội ngũ. Giữ được cả hai vế đó cùng lúc là một loại cân bằng làm bằng con người, và đó chính là phần khiến nghề này khó thay thế.

Chịu trách nhiệm. Một quyết định về con người luôn có người thiệt. Khi có chuyện, người ta không hỏi bạn dùng công cụ gì. Người ta hỏi bạn.

4. Chỗ nguy hiểm thật, và nó không phải AI

Đây là phần tôi muốn bạn đọc kỹ nhất.

Cái đe doạ chỗ ngồi của bạn không phải là AI. Là người đồng nghiệp cùng nghề, cùng tuổi, cùng vị trí với bạn, nhưng đã dùng AI thành thạo.

Khi hai người cùng làm một việc, một người mất ba ngày và một người mất một buổi, thì trong vòng vài tháng khoảng cách giữa hai người ấy không còn là tốc độ nữa. Nó trở thành khoảng cách về việc được giao, về mức độ tin tưởng, và cuối cùng là về vị trí.

Tôi đã thấy điều này xảy ra. Nó không ồn ào, không có ai bị đuổi. Nó chỉ đơn giản là những việc quan trọng bắt đầu được giao cho người kia.

5. Ba việc nên làm, bắt đầu từ tuần này

Một. Chọn ra việc tốn thời gian nhất trong tuần của bạn và viết nó ra thành chữ: đầu vào là gì, quy tắc là gì, kết quả đạt yêu cầu trông thế nào. Chỉ riêng việc viết ra được đã là nửa chặng đường.

Hai. Học nguyên tắc an toàn dữ liệu trước khi học mẹo. Trong nghề này, một lần lộ hồ sơ nhân sự xoá sạch mọi thứ bạn xây được.

Ba. Đừng học một mình nếu bạn từng bỏ cuộc giữa chừng. Thứ giết động lực không phải bài khó, mà là lúc bí mà không có ai gỡ.

6. Nói gọn lại

Nghề Nhân sự không mất đi. Nhưng bản mô tả công việc của nghề này đang được viết lại, và người viết lại nó là những người trong nghề đã chịu học. Bạn ở phía nào của lằn ranh đó là chuyện bạn quyết trong vài tháng tới, không phải vài năm tới.